به گزارش بورس فوری، کاوان از هفتم مهرماه ۱۴۰۵ به‌عنوان ششصد و چهل‌ودومین شرکت پذیرفته‌شده بورس تهران، در بخش فلزات اساسی و طبقه تولید فلزات گران‌بهای غیرآهن درج شده است. اما سید حجت زینلی، مدیرعامل شرکت مس کاوان نماد، تأکید دارد که درج در بورس را نباید پایان مسیر تلقی کرد. از نگاه او، حضور در بازار سرمایه برای یک شرکت معدنی بیش از آنکه یک اتفاق مالی باشد، آغاز دوره‌ای تازه از پاسخگویی، شفافیت، توسعه و سنجیده‌شدن مستمر عملکرد شرکت است. در گفت‌وگوی پیش رو، دکتر زینلی از گذشته و امروز مس کاوان، ساختار گروه، پروژه خط دوم کارخانه عباس‌آباد، توسعه زنجیره ارزش مس و تصویری که برای آینده «کاوان» ترسیم شده است، سخن می‌گوید.
مس کاوان نماد از چه مسیری شکل گرفت و امروز چه جایگاهی در زنجیره مس دارد؟
مس کاوان را باید از دل معدن شناخت، اما نمی‌توان آن را امروز فقط یک شرکت معدنی دانست. فعالیت این مجموعه از بهره‌برداری و فرآوری مس شکل گرفته و طی سال‌های گذشته تلاش کرده‌ایم به‌تدریج از یک ساختار مبتنی بر یک معدن و یک محصول، به مجموعه‌ای با نگاه زنجیره‌ای در صنعت مس حرکت کنیم.
مجموعه در سال ۱۳۸۶ تأسیس شد. از سال ۱۳۹۳ طراحی و احداث کارخانه خردایش و فلوتاسیون آغاز شد و کارخانه در سال ۱۳۹۵ به بهره‌برداری رسید. در ادامه نیز با توسعه فعالیت‌ها و اضافه‌شدن ظرفیت‌های جدید، دامنه فعالیت مجموعه گسترش یافت. امروز شرکت مادر در حوزه تولید کنسانتره مس فعالیت دارد و در کنار آن، حضور در شرکت‌هایی مانند نوید فرآیند البرز و مفرغ مس سربند باعث شده نگاه گروه به بخش‌های دیگری از زنجیره مس نیز توسعه پیدا کند. بنابراین «کاوان» امروز برای ما تنها نام یک معدن یا کارخانه نیست؛ نام یک مسیر توسعه است.
ورود به بورس تهران چه تغییری در این مسیر ایجاد می‌کند؟
ترجیح می‌دهم از واژه مسئولیت بیشتر از «افتخار» استفاده کنم. ورود به بازار سرمایه قطعاً اتفاق مهمی برای شرکت است، اما مهم‌تر از درج نام کاوان روی تابلوی بورس، مسئولیتی است که از این پس در برابر سهامداران و بازار سرمایه داریم.
یک شرکت بورسی باید شفاف‌تر باشد، منظم‌تر گزارش دهد، تصمیمات آن قابل ارزیابی باشد و بازار بتواند فاصله میان برنامه و عملکرد واقعی آن را بسنجد. در یک شرکت خصوصی ممکن است بسیاری از تصمیم‌ها و برنامه‌ها در داخل سازمان باقی بماند، اما در بازار سرمایه در برابر گروه بزرگ‌تری از ذی‌نفعان پاسخگو هستید. از این منظر، بورس برای کاوان آغاز مرحله تازه‌ای از توسعه، شفافیت و پاسخگویی است.
یعنی ورود به بورس بیش از آنکه یک ابزار تأمین مالی باشد، تغییر در مدل اداره شرکت است؟
دقیقاً همین‌طور است. طبیعتاً بازار سرمایه ظرفیت بسیار مهمی برای تأمین مالی پروژه‌های توسعه‌ای دارد، به‌ویژه در صنعتی مانند معدن که پروژه‌ها سرمایه‌بر هستند. اما اگر شرکتی فقط برای تأمین پول وارد بورس شود، بخش مهمی از مفهوم بازار سرمایه را نادیده گرفته است.
بازار سرمایه یعنی حاکمیت شرکتی، گزارش‌دهی، شفافیت، پاسخگویی، حفاظت از منافع سهامداران و ایجاد سازوکاری که تصمیمات اقتصادی شرکت قابل اندازه‌گیری باشد. به اعتقاد من، ورود کاوان به بورس فرصت و مسئولیت تازه‌ای برای ارتقای مستمر استانداردهای مدیریتی، شفافیت و پاسخگویی ایجاد می‌کند.
تصویر عملیاتی امروز شرکت چگونه است؟
محصول اصلی شرکت مادر، کنسانتره مس است. براساس عملکرد سال ۱۴۰۴، حدود ۸٬۹۰۰ تن کنسانتره مس خشک با عیار ۲۲ درصد تولید شده است. کارخانه اصلی ما در منطقه عباس‌آباد قرار دارد و طی سال‌های گذشته تلاش کرده‌ایم در کنار حفظ تولید، روی توسعه ظرفیت، افزایش بهره‌وری، بهبود فرآیندها و آماده‌سازی پروژه‌های توسعه‌ای متمرکز شویم.
نکته مهم این است که رشد شرکت را نمی‌خواهیم صرفاً با افزایش حجم استخراج تعریف کنیم. در معدن امروز، بهره‌وری، بازیابی، مصرف انرژی و آب، روش‌های نوین فرآوری، کنترل هزینه و کیفیت محصول به اندازه تناژ اهمیت دارد. بزرگی یک مجموعه معدنی را نمی‌توان صرفاً با میزان جابه‌جایی خاک سنجید؛ مجموعه معدنی موفق مجموعه‌ای است که بتواند از هر تن ماده معدنی، ارزش بیشتری با بهره‌وری بالاتر ایجاد کند.
یکی از موضوعاتی که درباره آینده کاوان مطرح می‌شود، خط دوم کارخانه فرآوری عباس‌آباد است. این پروژه چه اهمیتی دارد؟
خط دوم یکی از پروژه‌های مهم توسعه‌ای شرکت است و اثر آن فقط افزایش یک عدد در ظرفیت تولید نیست. براساس برنامه پروژه، با بهره‌برداری از خط دوم، ظرفیت خوراک ورودی کارخانه می‌تواند به حدود ۳٬۳۶۰ تن در روز و بیش از ۱.۱ میلیون تن در سال برسد و ظرفیت تولید سالانه کنسانتره مس به حدود ۲۱ هزار تن با عیار حدود ۲۲ درصد افزایش پیدا کند.
البته در پروژه‌های صنعتی ترجیح می‌دهم درباره زمان و نتیجه، محتاطانه صحبت کنیم. بازار سرمایه جای وعده‌های هیجانی نیست. پروژه باید براساس برنامه تأمین مالی، تأمین تجهیزات، عملیات اجرایی و پیشرفت واقعی سنجیده شود و اطلاعات آن نیز در چارچوب مقررات منتشر شود. آنچه برای ما اهمیت دارد، رساندن پروژه به نتیجه اقتصادی مطلوب است، نه صرفاً اعلام یک پروژه بزرگ.
پس قرار نیست آینده کاوان فقط بر پایه خط دوم تعریف شود؟
قطعاً خیر. اگر آینده یک شرکت معدنی را فقط به یک پروژه وابسته کنیم، نگاه توسعه‌ای محدودی خواهیم داشت.
ما چند محور را به‌صورت همزمان دنبال می‌کنیم؛ افزایش ظرفیت فرآوری، توسعه اکتشافات، افزایش بهره‌وری ذخایر موجود، توسعه زنجیره ارزش، استفاده بیشتر از فناوری، کاهش هزینه‌های عملیاتی و ساختن یک ساختار مالی و مدیریتی متناسب با یک شرکت بورسی. در کنار آن باید فرصت‌های جدید معدنی نیز بررسی شوند. برای ما مهم است که رشد کاوان قابل تکرار باشد؛ یعنی شرکت فقط یک‌بار با اجرای یک پروژه بزرگ‌تر نشود، بلکه ظرفیت سازمانی برای شناسایی و اجرای پروژه‌های بعدی نیز ایجاد شود.
ورود نوید فرآیند البرز به ساختار گروه چه نقشی در این نگاه زنجیره‌ای دارد؟
نوید فرآیند البرز بخش مهمی از استراتژی توسعه زنجیره ارزش گروه است. مس کاوان نماد ۸۱.۹۵ درصد سهام این شرکت را در اختیار دارد و حوزه فعالیت آن شامل فرآوری و تولید کاتد مس است. اهمیت این موضوع برای ما در این است که نگاه گروه از تولید صرف کنسانتره مس فراتر برود.
زنجیره مس ظرفیت‌های متنوعی دارد و طبیعی است شرکتی که قصد توسعه بلندمدت دارد، فرصت‌های موجود در حلقه‌های مختلف این زنجیره را بررسی کند. البته این موضوع به این معنا نیست که بخواهیم در همه حلقه‌ها به هر قیمتی حضور داشته باشیم. سرمایه‌گذاری باید منطق اقتصادی داشته باشد و هر حلقه‌ای که وارد آن می‌شویم باید بتواند برای گروه ارزش ایجاد کند.
مفرغ مس سربند چه جایگاهی در استراتژی توسعه و تنوع هوشمندانه دارایی‌های کاوان دارد؟
مفرغ مس سربند برای ما بخشی از نگاه توسعه‌ای مس کاوان نماد به صنعت مس است. مس کاوان نماد با در اختیار داشتن ۳۵ درصد سهام این مجموعه، صرفاً به‌دنبال یک سرمایه‌گذاری مالی نیست؛ نگاه ما این است که ظرفیت‌های معدنی و فرآوری موجود در مفرغ مس بتوانند به‌تدریج به یکی از اجزای مؤثر سبد فعالیت‌های گروه تبدیل شوند.
مفرغ مس سربند در استان مرکزی قرار دارد و از ظرفیت معدنی و صنعتی قابل توجهی برخوردار است. برنامه ما در مرحله نخست، کمک به تثبیت فعالیت، ارتقای بهره‌وری و حرکت به سمت تولید پایدار است و در ادامه، توسعه ظرفیت‌ها باید بر مبنای مطالعات فنی و اقتصادی و واقعیت‌های معدن انجام شود.
در عین حال، تأکید ما بر تنوع هوشمندانه دارایی‌های معدنی است. تنوع به‌خودی‌خود ارزش ایجاد نمی‌کند و اگر شرکتی بدون منطق وارد پروژه‌های متعدد شود، منابع خود را پراکنده می‌کند. هدف ما این است که دارایی‌های مجموعه با دانش، تجربه و زنجیره کسب‌وکار کاوان هم‌افزایی داشته باشند. از این منظر، مفرغ مس می‌تواند در کنار عباس‌آباد، نوید فرآیند البرز و سایر ظرفیت‌های آتی به ایجاد یک پرتفوی معدنی و صنعتی منسجم‌تر کمک کند؛ البته به شرط آنکه توسعه آن مبتنی بر اقتصاد پروژه، بهره‌وری و بازده واقعی سرمایه‌گذاری باشد.
سرمایه‌گذار بورسی طبیعتاً از مدیرعامل درباره سودآوری و ارزش سهم سؤال می‌کند. پاسخ شما چیست؟
مدیرعامل باید درباره کسب‌وکار صحبت کند، نه درباره قیمت سهم. قیمت سهم را بازار تعیین می‌کند و عوامل متعددی بر آن اثر دارد. وظیفه ما این است که شرکت را بهتر اداره کنیم، تولید پایدار داشته باشیم، پروژه‌های اقتصادی را اجرا کنیم، منابع را درست تخصیص دهیم و اطلاعات را شفاف در اختیار بازار قرار دهیم. من نمی‌خواهم برای سهامدار انتظار غیرواقعی ایجاد کنم.
سهامدار باید «کاوان» را با عملکردش قضاوت کند؛ با میزان تولید، بهره‌وری، سودآوری، پیشرفت پروژه‌ها، کیفیت سرمایه‌گذاری‌ها و نحوه تخصیص منابع. بازار سرمایه به شرکت‌ها این فرصت را می‌دهد که داستان خود را تعریف کنند، اما در نهایت این اعداد و عملکرد هستند که اعتبار آن داستان را مشخص می‌کنند.
بازار جهانی مس می‌تواند به توسعه کاوان کمک کند؟
ما نسبت به جایگاه بلندمدت مس خوش‌بین هستیم. توسعه شبکه‌های برق، انرژی‌های تجدیدپذیر، خودروهای برقی، زیرساخت‌های دیجیتال و افزایش مصرف برق در جهان، مس را به یکی از فلزات مهم در اقتصاد آینده تبدیل کرده است. اما این خوش‌بینی نباید باعث شود تصور کنیم هر شرکت فعال در حوزه مس الزاماً موفق خواهد بود.
داشتن یک ماده معدنی ارزشمند فقط نقطه شروع است. کیفیت ذخیره، عیار، هزینه استخراج، فرآوری، بازیابی، انرژی، سرمایه‌گذاری، مدیریت و امکان فروش محصول تعیین می‌کنند یک معدن تا چه اندازه اقتصادی است. ارزش معدن تنها به ذخایر و عیار ماده معدنی آن محدود نمی‌شود؛ ارزش واقعی زمانی ایجاد می‌شود که بتوان آن ذخیره را به تولید اقتصادی و پایدار تبدیل کرد.
فناوری در آینده کاوان چه جایگاهی دارد؟
معدنکاری آینده بدون داده و فناوری قابل تصور نیست. ما به موضوعاتی مانند سیستم‌های کنترلی، پایش فرآیند، هوشمندسازی عملیات، فناوری‌های جدایش و افزایش بهره‌وری فرآوری نگاه جدی داریم. فناوری برای یک معدن صرفاً خرید چند دستگاه جدید نیست. هدف باید این باشد که تصمیم‌گیری بهتر شود، اتلاف منابع کاهش پیدا کند، بازیابی افزایش یابد و مصرف انرژی و آب منطقی‌تر شود. در سال‌های آینده فاصله میان معدن سنتی و معدن داده‌محور بیشتر خواهد شد و بخش خصوصی اگر بخواهد رقابتی باقی بماند باید از همین امروز خود را برای این تغییر آماده کند.
حالا که کاوان وارد بازار سرمایه شده، سهامداران چه انتظاری از شرکت داشته باشند و آینده مطلوب شما برای کاوان چیست؟
اولین تغییر باید در کیفیت ارتباط شرکت با سهامدار دیده شود. سهامدار حق دارد بداند شرکت چه برنامه‌ای دارد، منابع در کجا سرمایه‌گذاری می‌شود، پروژه‌ها در چه وضعیتی هستند و ریسک‌های کسب‌وکار چیست. ما متعهدیم اطلاعات بااهمیت شرکت را به‌موقع، دقیق و مطابق مقررات در اختیار سهامداران و بازار قرار دهیم. اعتماد در بازار سرمایه با تبلیغات ساخته نمی‌شود؛ با تداوم رفتار حرفه‌ای شکل می‌گیرد.
می‌خواهیم کاوان از یک شرکت بهره‌بردار معدن به یک گروه تخصصی و قابل اتکا در زنجیره مس تبدیل شود؛ نه با عجله و نه با وعده‌های بزرگ، بلکه با توسعه مرحله‌به‌مرحله، سرمایه‌گذاری اقتصادی، فناوری، به‌کارگیری نیروی انسانی متخصص و انضباط مالی.
ورود به بورس برای ما پایان یک مسیر نیست؛ شروع یک تعهد تازه است. از این پس هر قدم توسعه‌ای شرکت باید علاوه بر منطق فنی و صنعتی، با منطق اقتصادی و منافع سهامداران نیز سازگار باشد. ترجیح می‌دهم سهامدار کاوان را نه با وعده‌هایی که امروز می‌دهیم، بلکه با آنچه در سال‌های آینده اجرا می‌کنیم قضاوت کند. اگر بتوانیم معدن را بهتر اداره کنیم، ظرفیت‌های موجود را توسعه دهیم، زنجیره ارزش را هوشمندانه گسترش دهیم و در برابر سهامداران شفاف و پاسخگو باقی بمانیم، آن‌وقت می‌توان گفت ورود «کاوان» به بورس واقعاً آغاز یک فصل تازه بوده است.