به گزارش بورس فوری، گروه صنعتی بارز در مراسم گرامیداشت ۲۹ سال حضور در مراسم یکشنبه یکناشر بورس تهران و ۴۰ سال فعالیت در صنعت تایر، تصویری از عملکرد سال ۱۴۰۴، برنامههای توسعهای، چالشهای تأمین مواد اولیه و ارز و همچنین چشمانداز این مجموعه برای سالهای آینده ارائه کرد.
این مراسم با حضور مدیران گروه صنعتی بارز و اصحاب رسانه برگزار شد و جمال میرزایی، مدیرعامل گروه صنعتی بارز، ضمن تشریح وضعیت تولید و فروش شرکت، به پرسشهای خبرنگاران درباره طرحهای توسعه، تأمین ارز، مطالبات از مشتریان، صادرات، محصولات جدید و آینده سودآوری گروه پاسخ داد.
۴۰ سال حرکت در صنعت تایر
بارز فعالیت خود را با هدف توسعه صنعت تایر کشور آغاز کرد و در سال ۱۳۷۲ نخستین خط تولید این مجموعه با ظرفیت ۲۵ هزار تن به بهرهبرداری رسید. در ادامه، توسعه کارخانه کردستان، گسترش فعالیتهای تحقیق و توسعه، راهاندازی ظرفیتهای جدید و حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش، بارز را به یکی از بازیگران اصلی صنعت تایر کشور تبدیل کرد.
مرکز تحقیق و توسعه بارز نیز از سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را بهعنوان یکی از نخستین مراکز تحقیق و توسعه تخصصی صنعت تایر در کشور آغاز کرده و طی سالهای گذشته توسعه محصولات جدید و دانشبنیان را دنبال کرده است.
در این مسیر، محصولات بارز علاوه بر بازار داخلی، برای دستیابی به استانداردهای بینالمللی و حضور در بازارهای صادراتی نیز توسعه یافتهاند. مجموعه همچنین با ایجاد میدان تست تایر، آزمون محصولات در شرایط مختلف از جمله گرما، مسیرهای ناهموار و سرعتهای بالا را در دستور کار قرار داده است.
بارز؛ بزرگترین تولیدکننده تایر کشور
بر اساس اطلاعات ارائهشده در این نشست، گروه صنعتی بارز همچنان بزرگترین تولیدکننده تایر کشور محسوب میشود و حدود ۴۶ درصد از تولید تایر سواری و باری ایران را در اختیار دارد.
در سال ۱۴۰۴، تولید گروه در مجموع حدود ۱۲۶ هزار تن اعلام شد. این تولید در مجتمعهای کرمان و کردستان انجام شده و شرکت با وجود محدودیتهای انرژی، دشواری تأمین مواد اولیه و شرایط ویژه اقتصادی و عملیاتی، تلاش کرده روند تولید و عرضه خود را حفظ کند.
بارز در برخی بخشهای بازار نیز سهم قابل توجهی دارد. سهم این مجموعه در تایرهای کشاورزی حدود ۵۶ درصد اعلام شده و در تایرهای رادیال سواری نیز سهم بارز حدود ۴۲ درصد عنوان شده است. در بخش تایرهای رادیال باری و اتوبوسی نیز سهم وزنی بارز به حدود ۹۰ درصد میرسد.
مدیریت بارز هدفگذاری کرده است با اجرای طرحهای توسعهای، سهم این شرکت در بازار مصرف تایرهای باری و اتوبوسی نیز افزایش پیدا کند.
رشد تولید در سالی پرچالش
بر اساس آمار ارائهشده، تولید وزنی انواع تایر، تیوب و فلپ مورد نیاز بازار داخلی توسط گروه صنعتی بارز در سال ۱۴۰۴ به ۱۲۳ هزار و ۳۹۳ تن رسیده است. پس از بارز، کویرتایر با ۴۴ هزار و ۸۴۶ تن، لاستیک یزد با ۴۰ هزار و ۲۹۸ تن، ایرانتایر با ۲۸ هزار و ۶۲۴ تن و ایرانیاسا با ۱۸ هزار و ۹۸۰ تن در رتبههای بعدی قرار دارند.
در بخش تایر خودروهای سواری و باری نیز آمار ارائهشده نشان میدهد مجموعه بارز شامل بارز کرمان و کردستان، ۴۶ درصد از تولید کشور را در اختیار دارد. کویرتایر با سهم ۱۷ درصدی و لاستیک یزد و ایرانتایر هر کدام با سهم ۱۱ درصدی در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
این جایگاه در شرایطی حفظ شده که طبق گزارش شرکت، تولید سال ۱۴۰۴ تحت تأثیر محدودیتهای انرژی در مقاطع اوج مصرف و همچنین شرایط خاص کشور قرار گرفته است. محدودیت انرژی موجب کاهش ساعات تولید و افت ناخواسته در برخی فرایندهای تولیدی شد و شرایط منطقهای نیز بر زنجیره تأمین و استمرار فعالیت واحدهای تولیدی اثر گذاشت
سال ۱۴۰۴ برای صنعت تایر سال آسانی نبود. طبق توضیحات مدیرعامل بارز، محدودیتهای تأمین مواد اولیه، مشکلات تخصیص ارز، اختلالات سامانه جامع تجارت، حوادث و مشکلات حملونقل و محدودیت انرژی بر عملکرد تولیدکنندگان اثر گذاشت.
با این حال، بارز در هشت ماه نخست سال ۱۴۰۴ رشد حدود ۷ درصدی تولید را تجربه کرد. البته در ادامه سال، بخشی از ظرفیت تولید تحت تأثیر مشکلات تأمین و سایر محدودیتها قرار گرفت.
میرزایی با اشاره به این شرایط، «تابآوری» را یکی از محورهای اصلی عملکرد بارز در سال گذشته دانست؛ موضوعی که در کنار افزایش تولید، نوآوری و تحول دیجیتال در برنامههای شرکت قرار گرفته است.
توسعه نوآوری و محصولات دانشبنیان
یکی از محورهای اصلی برنامه بارز در سال ۱۴۰۴، توسعه محصولات جدید و افزایش سهم محصولات دانشبنیان بوده است. طبق اطلاعات ارائهشده، بارز طی چهار سال اخیر در مجموع ۹۴ محصول جدید تولید کرده و تنها در سال ۱۴۰۴ نیز تولید ۱۵ محصول جدید را در برنامه داشته است.
همچنین ۱۵ محصول گروه صنعتی بارز در زمره محصولات دانشبنیان قرار گرفته که شامل ۶ سایز PCR، سه سایز SUV، چهار سایز TBR و دو سایز AGR است. ارتقای سطح دانشبنیانی گروه به «فناور» و کسب رتبه نخست در رویداد «پیشتازان نوآوری شستا» نیز از دیگر دستاوردهای اعلامشده است
سودآوری و عملکرد مالی
روند سودآوری گروه صنعتی بارز طی سالهای گذشته نیز مورد توجه قرار گرفت. بر اساس اطلاعات ارائهشده، سود عملیاتی تلفیقی گروه که در سالهای ابتدایی فعالیت شرکت در بورس رقم بسیار پایینتری داشت، در سالهای اخیر به چند هزار میلیارد تومان رسیده است.
سود عملیاتی تلفیقی بارز در سال ۱۴۰۲ حدود ۴ هزار و ۸۴ میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۳ حدود ۴ هزار و ۸۴۷ میلیارد تومان اعلام شد. این رقم در سال ۱۴۰۴ نیز حدود ۴ هزار و ۶۸۱ میلیارد تومان عنوان شده است.
مدیریت شرکت تأکید دارد که با افزایش ظرفیت، رشد بهرهوری، توسعه محصولات جدید و کاهش هزینههای تولید، امکان تقویت سودآوری در سالهای آینده وجود دارد؛ هرچند تحقق این هدف به عواملی مانند نرخ ارز، قیمت مواد اولیه، سیاست قیمتگذاری و وضعیت بازار داخلی نیز وابسته خواهد بود.
سرانه تولید؛ هدفگذاری برای رسیدن به ۴۰ تن
یکی از شاخصهای مورد اشاره در نشست، بهرهوری نیروی انسانی بود. بارز با حدود ۴۳۰۰ نفر نیروی انسانی، تلاش دارد سرانه تولید خود را افزایش دهد. طبق توضیحات ارائهشده، سرانه تولید گروه در سال گذشته به حدود ۳۲ تن رسیده و هدفگذاری شرکت، افزایش این رقم به محدوده ۴۰ تن به ازای هر نفر در سالهای آینده است.
مدیریت بارز معتقد است افزایش ظرفیت تولید، بهبود فرایندها، توسعه اتوماسیون و استفاده از فناوریهای دیجیتال میتواند در کنار افزایش تولید، بهرهوری نیروی انسانی را نیز ارتقا دهد.
تحول دیجیتال؛ مسیر جدید مدیریت بارز
تحول دیجیتال یکی از محورهای اصلی برنامههای جدید گروه صنعتی بارز است. براساس توضیحات ارائهشده، بارز در حال ایجاد ساختار مدیریتی و زیرساختهای لازم برای استفاده گستردهتر از داده و فناوری در فرایندهای تولید و مدیریتی است.
پلتفرم «بارز ماین» نیز در همین راستا مطرح شده است؛ بستری که هدف آن استفاده از دادههای ماشینآلات و تبدیل اطلاعات تولید به بینشهای مدیریتی است.
مدیریت بارز انتظار دارد تحول دیجیتال در نهایت به کاهش هزینهها، افزایش بهرهوری، کنترل کیفیت و بهبود سهم بازار کمک کند.
۹۴ محصول جدید در چهار سال
نوآوری و توسعه محصولات جدید از دیگر محورهای مورد تأکید بارز است. طبق اطلاعات ارائهشده، گروه صنعتی بارز طی چهار سال اخیر در مجموع ۹۴ محصول جدید تولید کرده است. تنها در سال ۱۴۰۴ نیز توسعه محصولات جدید در دستور کار قرار داشته است.
همچنین بخشی از محصولات جدید بارز در دسته محصولات دانشبنیان قرار گرفتهاند و شرکت تلاش دارد تعداد محصولات دانشبنیان خود را افزایش دهد.
در حوزه کشاورزی نیز دو سایز تایر رادیال کشاورزی برای نخستین بار در کشور توسط بارز تولید شده است.
این مسیر نشان میدهد استراتژی بارز صرفاً افزایش تناژ تولید نیست و شرکت قصد دارد با افزایش تنوع محصول، نیاز گروههای مختلف مصرفکنندگان را پوشش دهد.
خودروهای برقی؛ بازار آینده بارز
یکی از محورهای مهم برنامه محصول بارز، توسعه تایرهای مورد استفاده در خودروهای برقی است. با توجه به تغییر تدریجی فناوری خودرو و افزایش توجه بازار به خودروهای برقی، بارز توسعه محصولات متناسب با این خودروها را در برنامه قرار داده است.
مدیریت شرکت تأکید کرده که توسعه سبد محصولات، یکی از راههای افزایش قدرت رقابت و حفظ مشتریان در سالهای آینده خواهد بود.
پروژه ۲۶ هزار تنی کرمان
یکی از مهمترین پروژههای توسعهای گروه صنعتی بارز در مجتمع کرمان در حال اجراست. این پروژه با هدف افزایش حدود ۲۶ هزار تن به ظرفیت تولید طراحی شده و طبق توضیحات مدیرعامل، پیشرفت آن به حدود ۶۸ درصد رسیده است.
بخشی از ماشینآلات پروژه خریداری شده و برخی تجهیزات نیز در حال نصب هستند. تکمیل این پروژه میتواند ظرفیت تولید گروه را در مسیر هدفگذاریهای چندساله افزایش دهد.
در ادامه، فاز دوم توسعه مجتمع کرمان نیز با ظرفیت حدود ۱۸ هزار تن در برنامه قرار گرفته است.
توسعه ۱۴ هزار تنی کردستان
در کارخانه بارز کردستان نیز پروژه توسعه ظرفیت حدود ۱۴ هزار تن در دست اجراست.
بر اساس توضیحات ارائهشده، پیشرفت این پروژه حدود ۶۵ درصد اعلام شده است. بخش قابل توجهی از تجهیزات پروژه خریداری شده، اما مشکلات لجستیکی و ارسال تجهیزات موجب تأخیر در روند اجرای آن شده است.
مدیریت شرکت امیدوار است با رفع مشکلات مربوط به تأمین و حمل تجهیزات، این پروژه وارد مرحله بهرهبرداری شود.
لرستان؛ پروژه ۵۰ هزار تنی
پروژه احداث کارخانه بارز لرستان یکی از بزرگترین طرحهای توسعهای گروه به شمار میرود.
این پروژه با ظرفیت حدود ۵۰ هزار تن برای تولید انواع تایرهای باری و اتوبوسی رادیال تمامسیمی طراحی شده است.
مدیرعامل بارز اعلام کرد این پروژه به دلیل مشکلات تأمین ارز فعلاً با محدودیت مواجه شده، اما با موافقت صندوق توسعه و فراهم شدن مقدمات تأمین مالی از طریق بانک عامل، تلاش میشود روند پروژه دوباره شتاب بگیرد.
اهمیت این پروژه از آنجا ناشی میشود که بخش قابل توجهی از تایرهای سنگین مورد نیاز کشور همچنان از طریق واردات تأمین میشود.
به گفته مدیریت بارز، در بازار تایرهای سنگین اتوبوسی، سهم تولید داخلی پایینتر از ظرفیت مورد نیاز کشور است و اجرای پروژه لرستان میتواند بخشی از وابستگی به واردات را کاهش دهد.
از سوی دیگر، بازارهای صادراتی بهویژه در برخی کشورهای منطقه نیز میتوانند مقصد محصولات تولیدی این کارخانه باشند.
تکمیل زنجیره ارزش در سیرجان
یکی دیگر از محورهای توسعه بارز، تکمیل زنجیره ارزش در سیرجان است. پروژههای پاییندستی و بازیافت تایر در این مجموعه با هدف کاهش ضایعات، کنترل هزینهها و حرکت به سمت اقتصاد چرخشی دنبال میشود.
مدیریت بارز معتقد است استفاده مجدد از مواد و تایرهای قابل بازیافت میتواند ضمن کاهش فشار زیستمحیطی، بخشی از هزینههای تولید را نیز کنترل کند.
پروژه حدود ۱۰ هزار تنی ریکلیم نیز در همین راستا در دستور کار قرار گرفته است.
بارز به دنبال صادرات بیشتر
توسعه بازارهای صادراتی یکی از اهداف اصلی بارز در افق افزایش ظرفیت تولید است. با توجه به توسعه ظرفیت در کرمان، کردستان و لرستان، شرکت نیاز دارد بخشی از تولید اضافی خود را در بازارهای خارجی به فروش برساند.
مدیریت گروه از بازار کشورهای فاقد تولید تایر در منطقه به عنوان یکی از فرصتهای صادراتی یاد کرده و ظرفیت صادرات تا حدود ۵۰ میلیون دلار در سال را در برنامه قرار داده است.
در افق بلندمدت نیز امکان افزایش صادرات تا سطوح بالاتر مطرح شده است.
چالش بزرگ تأمین ارز
یکی از مهمترین بخشهای نشست خبری بارز، موضوع تأمین ارز بود. مدیریت شرکت اعلام کرد در سال ۱۴۰۴ از حدود ۳۰۰ میلیون یورو ارز مورد نیاز، تنها حدود نیمی از آن تأمین شده است.
کاهش تخصیص ارز در شرایطی اتفاق افتاده که تولید تایر وابستگی قابل توجهی به مواد اولیه و برخی تجهیزات وارداتی دارد.
این موضوع در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ موجب ایجاد فشار بر موجودی مواد اولیه و کاهش ظرفیت تولید شد.
میرزایی تأکید کرد که محدودیت تأمین مواد اولیه در کنار نوسان نرخ ارز، یکی از جدیترین ریسکهای صنعت تایر است.
مطالبات معوق از خودروسازان
موضوع مطالبات از مشتریان عمده، بهویژه خودروسازان، نیز در نشست مطرح شد. مدیریت بارز اعلام کرد بخشی از مطالبات شرکت از مشتریان با تأخیر پرداخت شده و این مسئله فشار نقدینگی ایجاد کرده است.
به گفته مدیرعامل، مذاکرات و رایزنیهایی برای وصول مطالبات انجام شده، اما شرایط اقتصادی و مشکلات نقدینگی مشتریان موجب شده وصول برخی مطالبات با تأخیر مواجه شود.
این مسئله از نگاه بارز یکی از ریسکهای مهم زنجیره صنعت تایر است؛ زیرا افزایش فروش بدون دریافت بهموقع مطالبات، الزاماً به افزایش نقدینگی و سودآوری عملیاتی منجر نمیشود.
انتقاد از قیمتگذاری در انتهای زنجیره
یکی دیگر از موضوعات مورد تأکید مدیرعامل بارز، نحوه قیمتگذاری در زنجیره صنعت تایر بود. مدیریت شرکت معتقد است وقتی قیمت مواد اولیه و نهادههای تولید بر اساس شرایط بازار افزایش مییابد، اما قیمت محصول نهایی با محدودیت مواجه میشود، فشار اصلی به تولیدکننده منتقل خواهد شد.
بارز بر ضرورت ایجاد سازوکاری تأکید دارد که بتواند میان قیمت مواد اولیه، هزینههای تولید و قیمت فروش محصول نهایی تناسب ایجاد کند.
واردات؛ فرصت یا تهدید؟
واردات تایر نیز یکی از موضوعات مورد بحث در این نشست بود. از نگاه مدیریت بارز، افزایش واردات با تعرفههای پایین، در شرایطی که تولیدکنندگان داخلی با محدودیت ارز، انرژی و مواد اولیه مواجه هستند، میتواند رقابت را برای تولیدکنندگان داخلی دشوارتر کند.
در مقابل، توسعه تولید داخلی و اجرای طرحهای جدید میتواند زمینه کاهش وابستگی کشور به واردات را فراهم کند؛ بهخصوص در بخش تایرهای سنگین که فاصله میان تولید داخلی و نیاز بازار همچنان قابل توجه است.
انرژی خورشیدی در برنامه بارز
ناترازی انرژی نیز از چالشهای جدی صنعت تایر محسوب میشود. کاهش هزینههای تولید و مدیریت ریسک ناترازی انرژی نیز جایگاه ویژهای در برنامههای بارز پیدا کرده است. براساس برنامه ارائهشده، احداث نیروگاه خورشیدی ۱۱ مگاواتی در مجتمع بارز کرمان و نیروگاه ۴ مگاواتی در کارخانه بارز کردستان در دستور کار قرار گرفته است.
بهینهسازی مصرف انرژی، کاهش هزینه تمامشده و کاهش وابستگی خطوط تولید به محدودیتهای شبکه برق میتواند در صورت اجرای کامل این طرحها، بخشی از ریسک انرژی گروه را کنترل کند
بارز برای کاهش ریسک انرژی، احداث نیروگاههای خورشیدی را در برنامه قرار داده است. طبق توضیحات ارائهشده، نیروگاههایی در مجتمعهای کرمان و کردستان پیشبینی شدهاند که یکی از آنها ظرفیت حدود ۱۱ مگاوات خواهد داشت.
هدف از این پروژهها علاوه بر تأمین بخشی از انرژی مورد نیاز، کاهش ریسک توقف خطوط تولید در دورههای محدودیت برق است.
محیط زیست و اقتصاد چرخشی
بارز در برنامههای آینده خود کاهش مصرف انرژی و آب، کاهش انتشار دیاکسیدکربن و توسعه اقتصاد چرخشی را نیز دنبال میکند. استفاده از فناوریهای بازیافت، بازگرداندن بخشی از مواد به چرخه تولید و کاهش ضایعات از جمله اقداماتی است که در همین چارچوب تعریف شده است.
مدیریت بارز همچنین اعلام کرده که حرکت به سمت استانداردهای بینالمللی زیستمحیطی در دستور کار قرار دارد.
پیشنهاد خرید سهام شرکتهای زنجیره تأمین
در بخش دیگری از نشست، موضوع تکمیل زنجیره تأمین و احتمال خرید سهام برخی شرکتهای مرتبط مطرح شد. مدیریت بارز اعلام کرد پیشنهادهایی برای خرید سهام شرکتهای مورد نظر به سهامدار عمده ارائه شده است، اما تحقق این موضوع به تصمیم سهامدار و طی شدن فرایندهای مربوط بستگی دارد.
هدف اصلی از چنین اقداماتی، تکمیل زنجیره تأمین و کنترل بهتر هزینهها و نهادههای مورد نیاز گروه عنوان شده است.
چشمانداز ۲۵۰ هزار تن
بارز برای سالهای آینده یک برنامه توسعه بلندپروازانه در نظر گرفته است. بر اساس نقشه راه ارائهشده، هدف گروه رسیدن به حدود ۲۵۰ هزار تن تولید سالانه در افق ۱۴۰۷ و سالهای بعد است.
برای تحقق این هدف، مجموعهای از پروژهها در کرمان، کردستان، لرستان و سیرجان تعریف شده که افزایش ظرفیت، توسعه محصولات جدید، تکمیل زنجیره ارزش و بهبود بهرهوری را پوشش میدهد.
اگر پروژههای توسعهای مطابق برنامه به بهرهبرداری برسند، بارز میتواند ضمن افزایش سهم خود در بازار داخلی، ظرفیت بیشتری برای صادرات نیز ایجاد کند.
بارز در مسیر تبدیل شدن به تایرساز منطقهای
جمعبندی اظهارات مدیرعامل گروه صنعتی بارز نشان میدهد استراتژی آینده این مجموعه تنها حفظ جایگاه فعلی در بازار ایران نیست. بارز به دنبال آن است که با افزایش ظرفیت، توسعه محصولات دانشبنیان، ورود به بازار تایر خودروهای برقی، توسعه تایرهای سنگین، افزایش صادرات، تحول دیجیتال و تکمیل زنجیره ارزش، از یک تولیدکننده بزرگ داخلی به یک تایرساز فرامنطقهای تبدیل شود.
با این حال، تحقق این اهداف به حل بخشی از چالشهای ساختاری صنعت وابسته است؛ از تأمین ارز و مواد اولیه گرفته تا ناترازی انرژی، قیمتگذاری، مطالبات معوق، واردات و محدودیتهای ناشی از تحریم.
مراسم ۲۹ سالگی حضور بارز در بورس تهران و ۴۰ سالگی فعالیت این گروه در صنعت تایر، در واقع فرصتی بود تا مدیریت شرکت ضمن مرور مسیر طیشده، برنامه آینده را نیز برای سهامداران و فعالان بازار تشریح کند. اکنون بارز در نقطهای قرار گرفته که حفظ سهم ۴۶ درصدی بازار، افزایش ظرفیت تا ۲۵۰ هزار تن، توسعه صادرات و حرکت به سمت تولید دانشبنیان، مهمترین محورهای مسیر پیشروی آن محسوب میشوند.
در صورت تحقق این برنامهها، پروژههای توسعهای بارز میتوانند نهتنها ظرفیت تولید این گروه، بلکه ظرفیت صنعت تایر کشور را نیز افزایش دهند و بهویژه در بخش تایرهای سنگین، وابستگی بازار داخلی به واردات را کاهش دهند.
با این حال، همانطور که مدیرعامل بارز در نشست خبری تأکید کرد، سرعت حرکت این پروژهها به میزان زیادی به شرایط تأمین مالی، تخصیص ارز، وضعیت زنجیره تأمین و ثبات مقررات اقتصادی وابسته است؛ عواملی که در کنار توان تولیدی و فنی، تعیین خواهند کرد بارز تا چه اندازه میتواند اهداف بلندپروازانه خود برای سالهای آینده را محقق کند.