به گزارش بورس فوری، گروه ماشینسازی تبریز، یکی از نمادهای صنعت و تولید کشور که بیش از نیم قرن پیش با هدف تولید انواع ماشینافزارهای صنعتی پا به عرصه وجود گذاشت، سالهاست که در هزارتوی واگذاریها، تغییرات مدیریتی و چالشهای ساختاری گرفتار شده است.
شرکتی که روزگاری نگین صنعت آذربایجان به شمار میرفت، در یک دهه گذشته بارها تا مرز تعطیلی پیش رفت و اکنون پس از کشوقوسهای فراوان، بار دیگر روی میز سازمان خصوصیسازی قرار گرفته است.
سالیان بنبست؛ 11 عرضه ناموفق و تهاتر بدهیها
بررسی دادههای سازمان خصوصیسازی نشان میدهد که ماشینسازی تبریز (متعلق به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران - ایدرو) به دلیل مشکلات ساختاری، حدفاصل سالهای 1383 تا 1394 بالغ بر 11 بار برای واگذاری قیمتگذاری و عرضه شد، اما هیچکدام به سرانجام نرسید. شرکت ریختهگری ماشینسازی تبریز نیز سرنوشت مشابهی داشت و 10 بار عرضه ناموفق را تجربه کرد.
در نهایت، دولت در اسفند 1394 تصمیم گرفت این مجموعه را بابت تسویه بدهیها و کسری موسسه صندوق بازنشستگی کارکنان فولاد به این صندوق واگذار کند؛ مشروط بر اینکه سازمان خصوصیسازی به وکالت از صندوق، کار فروش آن را پیش ببرد.
خصوصیسازی پرحاشیه سال 97 و خریدار بیاهلیت
اردیبهشتماه سال 1397، نقطهای تاریک در تاریخ این مجموعه صنعتی بود. ماشینسازی تبریز به ارزش 688 میلیارد تومان (بر اساس کارشناسی سال 94) به صورت اقساطی به فردی به نام قربانعلی فرخزاد واگذار شد. بر اساس گزارش برخی رسانهها در سال گذشته، این خریدار اگرچه تمکن مالی داشت، اما فاقد هرگونه اهلیت و تخصص مدیریتی در حوزه صنعت بود و شواهد نشان میداد هدف اصلی او از این خرید، تصاحب زمینها و آپارتمانهای ارزشمند این مجموعه در منطقه «ائلگلی» تبریز بوده است.
دیری نپایید که خریدار با مشکلات سنگین حقوقی و قضایی مواجه شد. با توقیف اموال و مسدودی حسابهای وی، اقساط معوق ماند و قرارداد در تیرماه 1398 فسخ گردید.
در نهایت با ورود جدی مقامات قضایی وقت (در پاییز 98)، ماشینسازی تبریز از این خصوصیسازی اشتباه نجات یافت و به دلیل عدم توانایی صندوق فولاد در اداره آن و با احکام قضایی، قرارداد واگذاری به صندوق فولاد نیز در سال 1399 به طور کامل ابطال و شرکت دوباره در فهرست واگذاریها قرار گرفت.
کلاف سردرگم در سال 1404؛ تقابل ایدرو و مقامات محلی
بازگشت ماشینسازی به دامان دولت (ایدرو) پایان مشکلات نبود. این شرکت در سالهای اخیر با چالشهایی چون تغییرات مکرر مدیریتی، بدهیهای انباشته، فرسودگی ماشینآلات و از دست دادن بازارهای صادراتی دستوپنجه نرم کرده است.
فرشاد مقیمی، رئیس هیأت عامل ایدرو، در پاییز 1404 به صراحت از بحرانهای مدیریتی پرده برداشت و اشاره کرد که حتی مدیران منصوبشده نیز پس از مدت کوتاهی استعفا داده یا در گزینشها رد میشدند. با این حال، سرپرست وقت شرکت اعلام کرد که با وجود زیان انباشته، خطوط تولید متوقف نشده و سالانه حدود 1100 دستگاه ماشین در این مجموعه تولید میشود.
در حالی که سازمان خصوصیسازی همچنان نام ماشینسازی را در لیست واگذاریهای خود نگه داشته بود، مقامات محلی از جمله استاندار آذربایجانشرقی و نمایندگان تبریز در مجلس، تلاش کردند تا جلوی واگذاری را بگیرند.
رضا صدیقی، نماینده تبریز، با تاکید بر تفکیک داراییهای غیرمرتبط (مانند آپارتمانهای ائلگلی) از بخش تولید، اعلام کرد که پیش از نوسازی و بازسازی ماشینآلات توسط ایدرو، واگذاری مجدد به بخش خصوصی یک خطای راهبردی است. استاندار آذربایجانشرقی نیز در همان مقطع خواستار خروج قطعی این شرکت از لیست واگذاریها شده بود.
خرداد 1405؛ دورخیز جدید با محوریت «اصلاح ساختار»
با وجود تمام مخالفتها با واگذاری شتابزده، تازهترین گزارشهای سازمان خصوصیسازی نشان میدهد که دولت عزم خود را برای تعیین تکلیف نهایی این مجموعه جزم کرده است؛ اما این بار با رویکردی متفاوت.
در نشست مشترکی که در 23 خرداد 1405 به ریاست رئیسکل سازمان خصوصیسازی و با حضور رئیس اتاق بازرگانی ایران، رئیس سازمان ایدرو و متقاضیان بالقوه برگزار شد، پرونده تحصیل شرکتهای ریختهگری و ماشینسازی تبریز بار دیگر گشوده شد.
تفاوت کلیدی رویکرد جدید دولت در این است که به جای واگذاری صرف، بر «اصلاح ساختار» به عنوان پیشنیاز قطعی واگذاری تاکید شده است. در این نشست، راهکارهای قانونی برای افزایش جذابیت سرمایهگذاری، تفکیک داراییها و تعامل شفاف با خریداران دارای اهلیت بررسی شد.
به نظر میرسد سازمان خصوصیسازی با درس گرفتن از تجربه تلخ سال 97، این بار قصد دارد با هماهنگی کامل ارگانهای ذیربط و اجرای طرحهای نوسازی، مسیر را برای واگذاری اصولی ماشینسازی تبریز هموار کند تا این قطب صنعتی بتواند دوباره به روزهای اوج خود بازگردد.